Οι «κοιμώμενες» Τράπεζες

Το προβλημα της ρευστότητας απαιτεί αναζωογόνηση του κλάδου
Οι «κοιμώμενες»  Τράπεζες

Ο κύκλος που άνοιξε με το PSI και την επαναγορά ομολόγων (debt buy-back) το 2012,  συνέτριψε το ελληνικό τραπεζικό σύστημα, μεταβιβάζοντας σε αυτό την κρίση χρέους της εθνικής οικονομίας. Οι ελληνικές τράπεζες υπέστησαν ζημιές από τα ομολόγα του Ελληνικού Δημοσίου που κατείχαν στο χαρτοφυλάκιο τους.

Επιπλέον, και σε συνδυασμό με την μείωση ρευστότητας της οικονομίας, την γιγάντωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPL) και με την μείωση των καταθέσεων, παρουσιάστηκε θέμα βιωσιμότητας των Τραπεζών. Δεν υπήρχε αμφιβολία ότι το τραπεζικό σύστημα χρειαζόταν  ισχυροποίηση. Ο τρόπος που επιλέχθηκε για να επιτευχθεί η ισχυροποίηση ήταν οι εγχώριες συγχωνεύσεις.

Οι συγχωνεύσεις –όπως και αν αυτές έγιναν τότε- ήταν ένα μεγάλο βήμα μπροστά για τον εξορθολογισμό και την ενίσχυση του τραπεζικού συστήματος. Δημιούργησαν μεγαλύτερες και ισχυρότερες Τράπεζες, οι οποίες ήταν ικανές να ¨βγουν¨ στις αγορές και να αντλήσουν ευκολότερα διεθνή κεφάλαια.  Το άμεσο θέμα όμως της παροχής ρευστότητας από τις τράπεζες στην αγορά, δεν λύθηκε.

Η ολιγοπωλιακή δομή, που απέκτησε το τραπεζικό μας σύστημα, δεν συμβάλλει στην αποτελεσματική λειτουργία του και στην εκπλήρωση της βασικής του αποστολής, την τροφοδότηση δηλαδή της πραγματικής οικονομίας με τα απαιτούμενα κεφάλαια για την εύρυθμη λειτουργία των επιχειρήσεων και δημιουργεί προσκόμματα στη χρηματοδότηση κυρίως των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Σήμερα που οι συνθήκες απαιτούν γενναία και καλώς στοχευμένη χρηματοδότηση της παραγωγής, το ελληνικό τραπεζικό σύστημα αδυνατεί να ανταποκριθεί και να χρηματοδοτήσει την επανεκκίνηση των επιχειρήσεων.

Το κενό που δημιουργήθηκε επιβάλλεται να καλυφθεί άμεσα με την ενεργοποίηση των συνεταιριστικών τραπεζών, οι οποίες θα πρέπει να ενισχυθούν με ιδιωτικά κεφάλαια και να μετασχηματισθούν σε εμπορικές τράπεζες. Μέσω δε επέκτασης της αδείας τους (αυτές οι οποίες λειτουργούν σε επίπεδο νομού), να λειτουργούν σε περιφερειακό (αρχικά) επίπεδο.

Αυτές αρχικά θα αναλάβουν το ρόλο που είχαν στο παρελθόν οι μικρές και μεσαίες Τράπεζες, οι οποίες θα είναι σε θέση να αντιλαμβάνονται τις ανάγκες των πελατών τους, να αφουγκράζονται τα προβλήματά τους, και να αντιδρούν με ταχύτητα, μειώνοντας ταυτόχρονα και τα κόστη χρήματος και διαμεσολάβησης. Θα επεκτείνουν τη χρηματοδότηση και θα την κατευθύνουν σε παραγωγικές, ανταγωνιστικές και εξωστρεφείς επιχειρήσεις. Επιπλέον έτσι, θα δημιουργηθούν οι απαραίτητες εκείνες συνθήκες οι οποίες οδηγούν στην ανάκτηση της εμπιστοσύνης του κόσμου προς το τραπεζικό σύστημα.

Οι κυβερνήσεις πρέπει να μεριμνήσουν και να λάβουν μέτρα με στόχο την νέα διάρθρωση του τραπεζικού συστήματος στην προσπάθεια να αυξηθεί  ο αριθμός των Τραπεζών. Είναι κατανοητό ότι υπήρξαν επιλογές ανάγκης και ότι μέσα στην κρίση καταλήξαμε να έχουμε 4 συστημικές τράπεζες. Άλλα στο χέρι μας είναι να σταματήσουν κάπου εδώ αυτού του είδους τις αποφάσεις και να δοθούν κίνητρα για δημιουργία νέων (κυρίως) ή για την προσέλκυση τραπεζών από το εξωτερικό, οι οποίες θα λειτουργούν μέσα σε ένα πραγματικά ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Σήμερα, που η Ελληνική οικονομία χρειάζεται  πιο πολύ παρά ποτέ ένα τραπεζικό σύστημα με μεγαλύτερο αριθμό τραπεζών και πιο δραστήριες και ενεργές τράπεζες, απαιτείται ο μετασχηματισμός των συνεταιριστικών τραπεζών σε εμπορικές μέσω της εισόδου στο Μετοχικό Κεφάλαιο ιδιωτών επενδυτών, με σκοπό το ελληνικό τραπεζικό σύστημα να ¨πάρει  μπρος¨, χρηματοδοτώντας τις επιχειρήσεις και ωθώντας την οικονομία.

Φωτογραφία του Yannis Behrakis/Reuters