Ο Ντόναλντ Τραμπ αναστατώνει και την Μέση Ανατολή

Η αναγνώριση της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσας του Ισραήλ θα μπορούσε να ανοίξει τον ασκό του Αιόλου
Ο Ντόναλντ Τραμπ αναστατώνει και την Μέση Ανατολή

Πενήντα χρόνια μετά τον Πόλεμο των Έξι Ημερών και της εισόδου των Ισραηλινών στρατευμάτων στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, ο Ντόναλντ Τραμπ είναι ο πρώτος Αμερικανός πρόεδρος που εξαγγέλλει την αναγνώριση της πόλης ως πρωτεύουσας του εβραϊκού κράτους, και την μεταφορά της πρεσβείας των ΗΠΑ εκεί. Ένα τόσο ιστορικό γεγονός αναπόφευκτα εγείρει σοβαρότατα ερωτήματα. Ας προσπαθήσουμε να δούμε μερικά.

 

Ποιό είναι το καθεστώς της Ιερουσαλήμ; 

Η ιστορική πόλη έχει πασίγνωστο υψηλό ειδικό βάρος και για τις τρεις μεγάλες Αβραμικες θρησκείες, είναι ιερή για Ιουδαίους, Χριστιανούς και Μουσουλμάνους. Για τον λόγο αυτό το 1947 η πρόβλεψη του ΟΗΕ ήταν να υπάρξει ως διεθνής πόλη. Παράλληλα, δεδομένου ότι περιήλθε υπό ισραηλινή κυριαρχία μετά τον πόλεμο του 1967 (ως τότε θεωρούνταν ιορδανικό έδαφος) πολύ μεγάλο μέρος της διεθνούς κοινότητας την θεωρεί κατεχόμενο έδαφος. Σημειωτέον ότι το ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους ακινητούχους εκεί.

Ποιά ήταν τα κίνητρα του Τραμπ;

Κατ’αρχήν ο σημερινός Πρόεδρος απλά τήρησε έναν νόμο του 1995, του οποίου την εφαρμογή είχαν κατ’επανάληψη αναβάλει όλοι οι προκάτοχοί του. Επίσης, οι Μπους Πρεσβύτερος και Κλίντον (ως υποψήφιοι) είχαν επίσης εξαγγείλει την ίδια πρόθεση. Η πράξη λοιπόν του νυν Προέδρου ίσως αποτελεί απόδειξη συνέπειας έναντι των ψηφοφόρων του. Ίσως όμως και να είναι απόπειρα αλλαγής της πολιτικής ατζέντας, μετά την αποδοχή ενοχής για ψευδομαρτυρία του πρώην συμβούλου Μάικλ Φλυν, πάνω στην έρευνα της υπόθεσης της ρωσικής παρέμβασης στις αμερικανικές εκλογές.

Πόσο εύκολη είναι η υλοποίηση της απόφασης;

Το αμερικανικό προξενείο στην Ιερουσαλήμ αποτελεί μικρή εγκατάσταση, μη κανή να λειτουργήσει ως μία τόσο σημαντική πρεσβεία. Το αμερικανικό κράτος έχει στη διάθεσή του γη (η οποία, σύμφωνα με ισραηλινό ιστορικό πιθανώς είναι κατασχεμένη παλαιστινιακή), όμως η ανοικοδόμηση ενός ολοκαίνουργιου κτιρίου θα απαιτήσει πολλά χρόνια. Εξάλλου ο ίδιος ο Τραμπ στο διάγγελμα του επιφυλάχθηκε για τον εδαφικό διαχωρισμό της πόλης, τον οποίο χαρακτήρισε υπόθεση που θα επιλύσουν Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι (ακόμη μια πάγια θέση του Στέητ Ντηπάρτμεντ).

Τί θα ακολουθήσει;

Αυτό φυσικά είναι το σημαντικότερο ερώτημα. Ήδη εκδηλώθηκε ένας καταιγισμός δηλώσεων, με μόνη θετική εκείνη του Μπινιαμίν Νετανιάχου, όπως είναι αναμενόμενο. Από εκεί και πέρα PLO και Χαμάς εξανέστησαν, με την φιλοϊρανική οργάνωση να σηκώνει σαφώς περισσότερο τους τόνους. Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η τουρκική διπλωματία, ακόμη και μέσω τουητ του Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Αυτό όμως που θα έπρεπε να απασχολήσει τους Αμερικανούς είναι πως αντίθετοι εμφανίστηκαν και οι Ευρωπαίοι (με πρώτο τον Μακρόν), όπως επίσης οι Αιγύπτιοι αλλά και οι Λιβανέζοι, που αντιμετωπίζουν πρόβλημα κρατικής επιβίωσης. Θεωρείται επίσης πιθανό πως θα δούμε σύντομα και κάποια θεαματικά τρομοκρατικά χτυπήματα. Η κίνηση Τραμπ θα προκαλέσει εντάσεις, οι οποίες πάντως είναι άγνωστο αν όντως θα κλονίσουν τα φιλοαμερικανικά βασίλεια της περιοχής, αν και εξυπακούεται ότι θα τεθεί σε σχετική δοκιμασία η προσέγγιση του Τελ Αβίβ με το Ριάντ. Δε θα ήταν υπερβολή αν λέγαμε πως αυτό που συνέβη είναι βούτυρο στο ψωμί του Ιράν και του ISIS, ασχέτως αν είναι αντίπαλοι μεταξύ τους. Πιθανώς σε μια απόπειρα εξισορρόπησης, αμέσως μετά ο Ντόναλντ Τραμπ κάλεσε τους Σαουδάραβες να διακόψουν την επέμβασή τους στην Υεμένη. Μια μάλλον χοντροκομμένη ενέργεια, η οποία ίσως βλάψει περισσότερο απ’οτι θα ωφελήσει.

 

Μετά και αυτή την εξέλιξη, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή καθίσταται ιδιαίτερα περίπλοκη, παρά την ουσιαστική λήξη του συριακού εμφυλίου. Λογικό είναι να υποθέσουμε πως οι τιμές του πετρελαίου θα πάρουν την ανιούσα (ήδη   Ρωσία-ΟΠΕΚ είχαν συμφωνήσει μείωση παραγωγής), μια επίπτωση που θα επηρεάσει το παγκόσμιο εμπόριο, και ιδιαίτερα το ελληνικό εμπορικό ισοζύγιο. Αναμένεται με περιέργεια η οδός που θα ακολουθήσουν οι Έλληνες υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας.