O νέος Δρόμος του Μεταξιού: Ευκαιρίες και κίνδυνοι 

Εκτός των γεωπολιτικών προεκτάσεων, υπάρχουν και οι οικονομικές γύρω από το φαραωνικό σχέδιο της Κίνας
O νέος Δρόμος του Μεταξιού: Ευκαιρίες και κίνδυνοι 

Το κολοσσιαίο σχέδιο που ανακοίνωσε η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας το 2013 προβλέπει επενδύσεις πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων για έργα υποδομής, σιδηροδρομικές συνδέσεις, οδικά δίκτυα μονάδες παραγωγής ενέργειας στην κεντρική και νότια Ασία καθώς και στην Αφρική και την Ευρώπη. Αναλυτικότερα περιλαμβάνει την χερσαία-σιδηροδρομική οδό  Silk Road- Economic Belt (από την δυτική Κίνα μέσω Καζακστάν κι από κει είτε προς Ρωσία και κεντρική Ευρώπη, είτε προς Ιράν, Τουρκίας και στη συνέχεια στη Μέση Ανατολή) , την θαλάσσια οδό 21st Century Maritime Silk Road (από τα κινέζικα παράλια, μέσω της Νότιας Κινεζικής Θάλασσας, των Στενών της Ιάβα, της Σρι Λάνκα, της Αραβικής Θάλασσας, της ανατολικής Αφρικής   και της Ερυθράς καταλήγει στη Μεσόγειο, στον Πειραιά και στην Τεργέστη) και παράλληλα αγωγούς φυσικού αερίου και πετρελαίου, σιδηροδρομικές γραμμές και δίκτυα υποδομών. Στον σχεδιασμό υπάρχει και η Ελλάδα, καθώς το λιμάνι του Πειραιά που έχει κομβικό ρόλο. Ο δρόμος συνεχίζει μέσα από το Θριάσιο Εμπορευματικό Κέντρο προς τα Βαλκάνια.

 

Στην κατασκευή αυτού του πολυσύνθετου έργου συμμετέχουν ως τώρα 47 κρατικές επιχειρήσεις της Κίνας σε 1676 κατασκευαστικά έργα. Οι κινεζικές τράπεζες China Development Bank και Export Bank of China έχουν ήδη χορηγήσει 200 δις δολάρια και πρόκειται να χορηγήσουν άλλα 55 ενώ η Industrial and Commercial Bank of China και η Bank of China πρόκειται να χορηγήσει πιστώσεις 67,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων και 100 δισεκατομμυρίων αντίστοιχα.

 

Το κολοσσιαίων διαστάσεων έργο που επιχειρεί η Κίνα με τον νέο Δρόμο του Μεταξιού βασίζεται σε ένα πρωτοφανούς έκτασης πρόγραμμα δανεισμού που συνεπάγεται σημαντικές επιβαρύνσεις για τράπεζες και κράτη. Οικονομικοί αναλυτές αλλά ακόμα και στελέχη των τραπεζών που χορηγούν τις αναγκαίες πιστώσεις εκφράζουν έντονο προβληματισμό τόσο για την αύξηση χρέους των κρατών που εμπλέκονται στο project, όσο και για την οικονομική βιωσιμότητα των έργων. H ίδια η κεντρική τράπεζα της Κίνας προειδοποίησε πως ο δανεισμός με χαμηλά επιτόκια ελλοχεύει κινδύνους και προβλήματα.

 

Στο επίκεντρο του εκτεταμένου δανεισμού βρίσκονται δύο κινεζικές τράπεζες η China Development Bank ( CDB ) και η Export-Import Bank of China ( EXIM). Οι δύο κινεζικές συστημικές τράπεζες έχουν χορηγήσει δάνεια 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε χώρες σε ολόκληρη την Ασία, την Μέση Ανατολή και την Αφρική. Όμως δηλώνουν ότι πρόκειται να διαθέσουν για τον ίδιο σκοπό 55 δισεκατομμύρια δολάρια. Αναμφίβολα οι δύο τράπεζες έχουν αναλάβει την μεγαλύτερη  πρόκληση υλοποίησης του κολοσσιαίου πλάνου που σχεδίασε το Πεκίνο. Δηλαδή την χρηματοδότηση του.

 

Ήδη η αμερικανική αναπτυξιακή ΕΧΙΜ Bank εκφράζει ισχυρές επιφυλάξεις για το κατά πόσον πολλά από τα έργα που ανέλαβαν να χρηματοδοτήσουν οι κινεζικές εμπορικές τράπεζες μπορούν να υλοποιηθούν. Για να περιορίσει συστημικούς κινδύνους και επισφάλειες, η ΕΧΙΜ έθεσε ανώτατο όριο δανεισμού που δυνητικά μπορεί να χορηγήσει σε κάθε ενδιαφερόμενη χώρα, καθώς είναι σαφές πως αν σε κάποια κράτη εκτεθούν σε υπερβολικό δανεισμού το χρέους τους θα πάψει να είναι διαχειρίσιμο. Προς το παρόν βέβαια τα δάνεια που χορηγήθηκαν έχουν εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια και χορηγούνται μετά από μεσολάβηση -ακόμα και εγγύηση- της κινεζικής κυβέρνησης.

 

Μέχρι τώρα τα δάνεια που έχουν χορηγηθεί για την δημιουργία του νέου δρόμου του μεταξιού έχουν συμφωνηθεί μεταξύ κυβερνήσεων και μετά από διακρατικές διαπραγματεύσεις, και έχουν πολύ χαμηλότερα επιτόκια από εκείνα που χρεώνουν συνήθως οι τράπεζες, τα δε χρονοδιαγράμματα αποπληρωμής έχουν επεκταθεί πέρα από τα συνήθη όρια. Είναι σαφές πως το κόστος χρηματοδότησης από τις δύο τράπεζες περιορίστηκε προς το παρόν σε πολύ χαμηλά επίπεδα λόγω κυρίως λόγω των γραμμών ρευστότητας που παρέχει η κινεζική κυβέρνηση, αλλά και  της πρόσβασης που έχουν οι δύο τράπεζες σε πρόσθετο πρόγραμμα δανείων που χορηγεί η κεντρική τράπεζα της Κίνας. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του δανείου που χορήγησε η CDB στην Ινδονησία για την χρηματοδότηση κατά 75% σιδηροδρομικές γραμμής μεγάλης ταχύτητας, της πρώτης με αυτά τα εξελιγμένα τεχνολογικά χαρακτηριστικά στην χώρα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε η Bank of China Intenational το δάνειο της έχει διάρκεια αποπληρωμής 40 έτη και περίοδο χάριτος 10 έτη, ενώ το 60% του δανείου χορηγήθηκε σε αμερικανικά δολάρια με επιτόκιο που αγγίζει μόλις το 2% και το υπόλοιπο 40% χορηγήθηκε σε κινεζικά γουάν με επιτόκιο 3,4%.

 

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του Πεκίνου στα 1676 έργα του νέου δρόμου του μεταξιού συμμετέχουν 47 από τις 102 επίσημες κρατικές επιχειρήσεις της Κίνας. Ο κατασκευαστικός όμιλος China Communications Group έχει συνάψει συμβόλαια 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων και έχει κατασκευάσει 10.320 χιλιόμετρα οδικών δικτύων, 95 λιμάνια, 10 αεροδρόμια, 152 γέφυρες και 2080 σιδηροδρομικές γραμμές και συνεχίζει την δραστηριότητα του και στα κράτη τα οποία διασχίζει ο νέος Δρόμο του Μεταξιού. Ενδεικτική των κινεζικών κρατικών προθέσεων είναι η τοποθέτηση του προέδρου Σι στην τελευταία ΣινοΑφρικανική σύνοδο, σύμφωνα με την οποία έχουν ήδη διατεθεί στην ήπειρο 30 δις $, και θα τα ακολουθήσουν σύντομα άλλα 30.

 

Όμως ο υπερδανεισμός ελλοχεύει  σημαντικούς κινδύνους και για τις ώριμες καπιταλιστικές χώρες της Δύσης. Ήδη η Fitch Ratings στην Σαγκάη υπογράμμισε την πιθανότητα πολλά από αυτά τα δάνεια να καταλήξουν σε κράτη που ήδη δυσκολεύονται να διασφαλίσουν πιστώσεις από δυτικές τράπεζες καθώς η πιστοληπτική τους ικανότητα είναι περιορισμένη, και πολλά από τα έργα ενδέχεται να μην είναι οικονομικά βιώσιμα. Θα πρέπει βέβαια να σημειωθεί ότι μεγάλο μέρος των πιστώσεων είναι στην πραγματικότητα σε Γιουάν, και με αυτά αποπληρώνονται Κινέζοι εργαζόμενοι, πρώτες ύλες, εξοπλισμός κλπ.

 

Πάντως το μεγάλο ερώτημα παραμένει: η Κίνα θα μπορεί να παράγει τόσο πολύ και σε τόσο λιγοστό χρόνο για μια μακρά περίοδο στο μέλλον ώστε αυτός ο νέος στην πράξη εμπορικός δρόμος των φαραωνικών και κοστοβόρων έργων και στρατηγικών υποδομών να είναι βιώσιμος;