Μπορούμε ακόμη να μιλάμε για συμφωνία;

Μια συνοπτική παρουσίαση της κατάστασης μετά το χθεσινό δημοψήφισμα
Μπορούμε ακόμη να μιλάμε για συμφωνία;

Πριν σχολιάσουμε το δημοψήφισμα αξίζει να δούμε πώς το αντιμετώπισαν οι ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ. Ο Κοτζιάς (άραγε εκφράζει τον άφωνο μέχρι στιγμής Τσίπρα;) υποστήριξε ότι η διαδικασία της κύρωσης πρέπει να προχωρήσει κανονικά, θέτοντας βέβαια και κάποιον προβληματισμό για την μεγάλη αποχή. Ο Καμμένος από την άλλη έσπευσε με τουήτ (τα συνηθίζει άλλωστε) να χαρακτηρίσει άκυρη τη χθεσινή διαδικασία, επιτιθέμενος μάλιστα στον πρόεδρο της ΝΔ. Τραγέλαφος. Η χώρα κυβερνάται από μια κυνική σύμπραξη ανθρώπων αδιάφορων για το εθνικό συμφέρον, ενώ προτάσσουν εγωιστικά την παραμονή τους για λίγους ακόμη μήνες στις καρέκλες. 

 

Ούτε 37% η συμμετοχή λοιπόν. Είναι γενικά αδιάφοροι; Κακή καμπάνια; Επηρεάστηκαν από Ρώσους και Τούρκους; Αμφιβάλλουν ότι η χώρα τους είναι βιώσιμη μακροπρόθεσμα; Δε πιστεύουν ότι η κυβέρνηση Τσίπρα θα μακροημερεύσει; Ενοχλήθηκαν από τις παρεμβάσεις κάποιων ευρωπαϊκών χωρών και των ΗΠΑ για υπερψήφιση; Δέχθηκαν απειλές στις γειτονιές τους; Πολλοί οι πιθανοί λόγοι για την αδιαφορία των γειτόνων, αλλά κυριότερος είναι ένας. Στη γειτονική χώρα το εθνικιστικό στοιχείο διατηρείται κραταιό. Όταν τόσες διεθνείς πιέσεις πέφτουν στο κενό, τούτο σημαίνει ότι το καλλιεργημένο υπόστρωμα αλυτρωτισμού στη γειτονική χώρα αποτελεί έναν διαρκή κίνδυνο για εμάς. Χαρακτηριστικό είναι πως στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές οι σοσιαλιστές συγκέντρωσαν περίπου 650.000  ψήφους, ενώ χθες το Ναι ζήτημα να πήρε 500.000. Με άλλα λόγια, ούτε καν οι υποστηρικτές του Ζάεφ δεν ενδιαφέρθηκαν. Οι γείτονές μας τα θέλουν όλα, επειδή σε μεγάλο ποσοστό είναι πεπεισμένοι ότι δικαιούνται να τα πάρουν.

 

Το παραπάνω συμπέρασμα αναδεικνύει πόσο λάθος ήταν εξαρχής ο χειρισμός της κυβέρνησης μας, η οποία έσπευσε για μικροπολιτικούς λόγους να μπει σε μία βιαστική διαπραγμάτευση, όταν η κοινή γνώμη των Σκοπίων δεν ήταν έτοιμη να προχωρήσει σε οποιαδήποτε συμβιβαστική λύση. Και μάλιστα οι κυβερνώντες βιάστηκαν παρά το γεγονός ότι οι διμερείς σχέσεις (εμπόριο, τουρισμός, επενδύσεις) αναπτύσσονταν κανονικά, χωρίς οποιαδήποτε αντίθετη. Ο ισχυρισμός καλοθελητών περί μετώπων στην εξωτερική πολιτική που επείγει να κλείσουν είναι απλά παιδαριώδης.

 

Οι πρώτες αντιδράσεις του πρωθυπουργού της ΠΓΔΜ προδίδουν αμηχανία. Αρχικά ανακοίνωσε ότι η διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος θα προχωρήσει κανονικά (μετά κι από επαινετική συνομιλία με Τσίπρα), όμως λίγες ώρες αργότερα υπονόησε ότι θα υπολογίσει πόσοι βουλευτές είναι πρόθυμοι να στηρίξουν την συμφωνία, και θα πράξει ανάλογα (οι φήμες για υπόγειες συναλλαγές οργιάζουν στα Σκόπια). Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει αυτή τη στιγμή τι μέλλει γενέσθαι στην γειτονική πολιτική σκηνή. Λογικά η στάση των βουλευτών του VMRO θα εξαρτηθεί και από την πληθυσμιακή κατανομή του Ναι, δεδομένου ότι αυτοί ενδιαφέρονται σχεδόν αποκλειστικά για τις ψήφους των σλαβόφωνων. Παράλληλα, έχει εκφραστεί και δυσαρέσκεια του τοπικού αλβανικού στοιχείου για τον Αχμέτι, που εν μέρει εκφράστηκε από αντίστοιχη αποχή. Εάν η συνταγματική τροποποίηση δεν έρθει από την παρούσα βουλή (απαιτούνται 12 ακόμη ψήφοι) λογικά θα δρομολογηθούν εκλογές. Φαίνεται πάντως ότι η ενότητα εκεί είναι ιδιαίτερα εύθραυστη, με τρεις σχεδόν ισοδύναμες τάσεις (σλαβική, αλβανική, ευρωπαϊστική) να έχουν διαμορφωθεί. 

 

Και στα δικά μας; Η χθεσινή εξέλιξη απαξιώνει περαιτέρω την κυβέρνηση, επιτείνει την αποδρομή στην οποία βρίσκεται, και ακυρώνει τα επικοινωνιακά παιχνίδια της επίσκεψης στη Νέα Υόρκη. Ταυτόχρονα, ο ΥΠΕΘΑ επιχειρεί και παλι να μην αναλάβει τις αυτονόητες ευθύνες του. Είναι κωμικοτραγικό το να ισχυρίζεται από τη μία ότι η συμφωνία δεν έχει νομιμοποίηση, και από την άλλη να συμμετέχει σε μια κυβέρνηση η οποία θεωρεί ότι όλα βαίνουν καλώς. Εφόσον ο αρχηγός των ΑΝΕΛ δεν θέλει να προχωρήσει η συμφωνία, η λύση παραμένει μία: να αποσύρει άμεσα την εμπιστοσύνη του στην κυβέρνηση, ώστε να εμποδίσει την επικείμενη προσπάθεια αναθεώρησης του συντάγματος της ΠΓΔΜ, η οποία αν επιτευχθεί θα κολλήσει τη χώρα μας στον τοίχο. Αν δεν άρει την εμπιστοσύνη του ο Καμμένος, απλά θα επιβεβαιώσει ότι η διαφωνία του με τον κυβερνητικό εταίρο του είναι απλά προσχηματική, μια κακοπαιγμένη θεατρική παράσταση. Ίσως ένιωσε εχθές ανακουφισμένος, νομίζοντας ότι κάποιοι ξένοι πολίτες τον απάλλαξαν από τις δικές του ευθύνες, ωστόσο η σπιθαμιαία δημοτικότητά του θα κατρακυλήσει βαθύτερα εξαιτίας της έμμεσης στήριξης του σε μία συμφωνία που ούτε καν οι γείτονες δε θέλουν.  

 

Όποιος ή όποιοι κι αν ήταν τελικά οι λόγοι, οι πολίτες της ΠΓΔΜ δεν έκαναν τον κόπο να εγκρίνουν μια συμφωνία που κάλυπτε σχεδόν απόλυτα τις διαπραγματευτικές επιδιώξεις τους, ενόσο ισοδυναμούσε με ελληνική συνθηκολόγηση. Φάγαμε κανονική χυλόπιτα δηλαδή. Οι πρωτοβουλίες Τσίπρα-Κοτζιά κατάφεραν τελικά και να κάνουν εμάς να ξανανιώσουμε προσβεβλημένοι, και τους δίπλα να απαιτούν ακόμη περισσότερα από μια μελλοντική διαπραγμάτευση, καθιστώντας έτσι μια συμφωνία πιο απίθανη, ή πιο οδυνηρή για ένα από τα δύο κράτη. Κι αν πείτε ότι οι ξένοι θα κακιώσουν με τους Σκοπιανούς μετά την στάση τους, τότε θα σας θυμίσω τις… φοβερές περιπέτειες των Κυπρίων όταν απέρριψαν το σχέδιο Ανάν. Άλλωστε, θα μπορούν να δηλώνουν και ότι το Ναι πλειοψήφησε θεαματικά, ακόμη και χωρίς ψηφοφόρους. Ο επίτροπος Χάαν έσπευσε χθές να υιοθετήσει αυτή την θέση. 

 

Οι αντιφατικές αντιδράσεις των δύο κυβερνητικών εταίρων δείχνουν τελικά πόσο επικίνδυνη είναι η σημερινή κυβέρνηση στην αντιμετώπιση μείζονος σημασίας εθνικών προκλήσεων. Εάν είχαν στάλα υπευθυνότητας, θα έπρεπε τώρα να κηρύξουν την συμφωνία πολιτικά νεκρή, αφού στερείται λαϊκής νομιμοποίησης και στις δύο πλευρές των συνόρων. Το άνοιγμα του Σκοπιανού απεδείχθη άκαιρο πέρα από κάθε αμφιβολία, μα ο επιπόλαιος και ματαιόδοξος χειρισμός του Μαξίμου δεν δείχνει να σημάδια διακοπής. Παραμένουν παθητικοί θεατές ενός θέματος που οι ίδιοι άνοιξαν.