Ιστορίες πολιτικής ανευθυνότητας.

Σαν αυτές που θα βλέπουμε συχνά στην Ευρώπη ελλείψει οραματιστών ηγετών.
Ιστορίες πολιτικής ανευθυνότητας.

Πέρασαν σχεδόν 15 μέρες από τις δραματικές στιγμές που έζησε όχι μόνο ο καταλανικός, αλλά όλος ο ισπανικός λαός, με το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της αυτόνομης αυτής περιφέρειας του ιβηρικού βασιλείου και αφού χύθηκε μελάνι μπόλικο (όπως λέγαμε παλιά) και αφού κλασικά σφαχθήκανε πανευρωπαϊκά στις σύγχρονες σόσιαλμιντιακές αρένες ή γήπεδα, ένα el clasico Ρεάλ-Μπάρτσα αν προτιμάτε, ειπώθηκαν και γράφτηκαν με αφορμή αυτό το γεγονός, ένα σωρό γνώμες σοβαρές και μη, προ η κατά των όσων συνέβησαν αλλά και γενικότεροι προβληματισμοί.

Απόψεις γεμάτες  συναισθηματισμό και επαναστατικότητα, άλλες ειρωνικές, άλλες πιο ψύχραιμες, άλλες μπερδεμένες, άλλες άσχετες, άλλες ορθολογιστικές, άλλες υπό το πρίσμα της όποιας ιδεολογικής ταυτότητας και των γνώσεων του καθενός. Αλλά δυστυχώς πάρα πολλές οπαδικές.

Γιατί αυτός ο απλοϊκός δυϊσμός του ασπρόμαυρου ή ποδοσφαιρικού τύπου, τρόπος να αντιλαμβάνεται κανείς γεγονότα και καταστάσεις, πιθανόν λόγω ουσιαστικής άγνοιας η ημιμάθειας, είναι ο τρόπος που βολεύει τους νέας κοπής πολιτικούς, που φαίνεται ότι αρχίζουν να εμφανίζονται στην γηραιά ήπειρο και προσβάλλει τις τοπικές κοινωνίες σαν μια νέα αρρώστια, μια νέα μορφή γρίπης που μεταδίδεται εύκολα και γρήγορα. Στην αρχή την θεωρείς κάτι συνηθισμένο και ακίνδυνο αλλά τείνει να μετατραπεί σε κάτι σοβαρότερο με απρόβλεπτες διαστάσεις.

Και ενώ θα περίμενες από νέους ανθρώπους ιδέες και οράματα που θα κοιτούν το μέλλον της ανθρωπότητας, προσπαθώντας να δώσουν απαντήσεις στις τεράστιες σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις και τις παγκόσμιες οικονομικές και κοινωνικές ανατροπές που επιφέρουν, βρίσκεις ένα συνονθύλευμα ανθρώπων διαφόρων πολιτικών αποχρώσεων από την δεξιά και την αριστερά, να επιδιώκουν μέσα από αναμόχλευση και επαναφορά ιδεών που η ίδια η ανθρώπινη πρόοδος έχει απορρίψει, να επηρεάσουν όλο και μεγαλύτερες μάζες ανθρώπων .

 

Ξαναεμφανίζονται ιδέες που έλκονται απ’ ένα »ένδοξο» παρελθόν με στοιχεία εθνικά -τοπικά, οικονομικά η ιδεολογικά που αποδείχθηκαν στην πρακτική τους εφαρμογή τροχοπέδη για την ανάπτυξη σε όλες της τις μορφές.

Ιδέες που ανάγουν τον λαϊκισμό σε κυρίαρχο ιδεολογικό αφήγημα.

Αφήγημα που συγκινεί εύκολα τις ολοένα και μεγαλύτερες μάζες περιθωριοποιημένων ανθρώπων .

Ανθρώπων απ’ όλες τις κοινωνικές τάξεις, εγκλωβισμένων θα έλεγα, που αδυνατούν να εξελιχθούν ατομικά και οικονομικά και για αυτό βρίσκουν καταφύγιο σε όλο και συντηρητικότερες ιδέες και πρακτικές.

Επιστροφή σε μορφές οικονομικού απομονωτισμού, κλείσιμο συνόρων,  περιχάραξη σ’ ένα ολοένα και περισσότερο κλειστού τύπου ιδιότυπο περιβάλλον,  με έντονα στοιχεία, εθνικιστικά, τοπικιστικά, θρησκευτικά, ταξικά, φυλετικά η πολιτιστικά αναλόγως τη περιοχή.

Βλέπετε πολλοί θέλησαν να δώσουν στην καταλανική αποσχιστική προσπάθεια χαρακτηριστικά ιδιαιτερότητας, προφανώς από ιστορική άγνοια ή υπερβάλλοντα ζήλο, καθ’ ότι η Ευρώπη βρίθει από παρόμοιες περιπτώσεις που ανάγονται στο πάλαι ποτέ, μεσαίωνα και μετά. Όπως η Σαρδηνία, η Σικελία, το Βένετο και η Λομπαρντία, το Τιρόλο στην Ιταλία, η Κορσική, η Βρετάνη και η Νορμανδία στη Γαλλία, η χώρα των Βάσκων στην ίδια την Ισπανία, η Σκωτία και η Β.Ιρλανδία στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Φλάνδρα στο Βέλγιο, και άλλες πολλές σχεδόν παντού.

Αυτός ήταν και ο κύριος λόγος για την αρχική έμπνευση της δημιουργίας μίας ενωμένης Ευρώπης. Ενός υπερεθνικού, ενωτικού σχήματος που θα έλυνε τα προβλήματα του παρελθόντος. Και το πέτυχε έως ένα βαθμό.

Ποτέ η Ευρώπη δεν ήταν πιο ειρηνική όσο τα χρόνια αυτά της ένωσης της.

Δεν είναι τυχαίο ότι σχεδόν κανείς απ’ όλους αυτούς που ονειρεύονται  ανεξαρτητοποιήσεις, δεν θέλει να φύγει από την Ε.Ε.

Βέβαια εδώ ακριβώς είναι και το λεπτό σημείο, ότι η Ε.Ε θα έπρεπε να είχε προνοήσει στην αντιμετώπιση τέτοιου είδους φαινομένων, με περισσότερη και ουσιαστικότερη ενοποίηση, που θα έφερνε ακόμα πιο κοντά τους λαούς.

Αυτό είναι όμως μια άλλη ιστορία.

 

Και ενώ τον διεθνισμό στην πράξη τον έφερε η παγκοσμιοποίηση του καπιταλισμού, με άνοιγμα αγορών, κοινωνιών, συνόρων και όχι η διεθνοποιημένη μαρξιστική αλληλεγγύη, η αριστερά παραδοσιακό καταφύγιο των διαμαρτυρόμενων ομάδων, αδυνατεί στις περισσότερες των περιπτώσεων, να δώσει ρεαλιστικές απαντήσεις, αναμασώντας τετριμμένα στο χρόνο κλισέ, ή στην καλύτερη περίπτωση αναζητώντας έναν νέο ρόλο που παραμένει ακόμα ασαφής.

Αντιθέτως οι παραδοσιακές αξίες, που χαρακτήριζαν τις κλειστές, προστατευμένες κοινωνίες του παρελθόντος, του εξιδανικευμένου θα έλεγα  παρελθόντος, γίνονται όλο και πιο αρεστές. Αρχές που εκφράζονται από πιο συντηρητικές ιδεολογίες της ακροδεξιάς και του populismus όπως ακριβώς στην μεταξύ των δύο παγκοσμίων πολέμων εποχή.

Εποχή που όχι τυχαία μας προσέφερε ολοκληρωτικά καθεστώτα από  τον φασισμό-ναζισμό μέχρι τον κομμουνισμό. Μορφές εξουσίας που εκδηλώθηκαν καθαρά από την επικράτηση του λαϊκίστικου φαινομένου σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης ,με αποτέλεσμα την αποδυνάμωση των δημοκρατικών αστικών κοινωνιών.

Ο αποκλεισμός μερίδας ανθρώπων από το καθορισμό των εξελίξεων συνετελέσθη, όχι απαραίτητα ως επιλογή κάποιων κέντρων εξουσίας όπως νομίζουν πολλοί, αν και για κάποιους υπάρχει ο »αποδιοπομπαίος τράγος»  (ο νεοφιλελευθερισμός-έννοια εξαιρετικά διαστρεβλωμένη την σημερινή εποχή), αλλά κυρίως λόγω αδυναμίας παρακολούθησης και συμμετοχής στις νέες εξελίξεις είτε στον εργασιακό χώρο, είτε στην παραγωγή, είτε στην τεχνολογία-εκπαίδευση, είτε λόγω δημιουργίας νέων ανοικτών πολιτισμικών κοινωνιών λόγω μετανάστευσης και κυρίως φόβου του καινούργιου, που αλλάζει τα μέχρι τώρα δεδομένα και απειλεί τα κεκτημένα.

Κάτι που είχε παρουσιαστεί και κατά την περίοδο της βιομηχανικής επανάστασης.

Αυτό το πλαίσιο αμφισβήτησης της καθεστηκυίας κατάστασης, φαίνεται να ισχυροποιείται ακόμα περισσότερο χάρη στην αλλαγή που έφεραν τα social media στην επικοινωνία. Σ’ αυτά βρήκαν βήμα έκφρασης και αλληλοϋποστήριξης  όλοι αυτοί που μέχρι τώρα δεν τολμούσαν να εκφέρουν απόψεις που θεωρούνται οπισθοδρομικές η αντιδραστικές είτε γιατί είχαν τεθεί στο περιθώριο της επικοινωνιακής πραγματικότητας, που ήταν ελεγχόμενη από τις πολιτικές και οικονομικές ελίτ, είτε από φόβο να χλευαστούν από τον κοινωνικό τους περίγυρο.

Απόδειξη ακόμα και τώρα, τα διάφορα γκάλοπ στις αμερικανικές και γερμανικές εκλογές και το φαινόμενο της κρυφής ψήφου.

Έτσι ήταν πλέον αναπόφευκτο ότι θα βρίσκονταν πολιτικές δυνάμεις να καλύψουν τον ολοένα και διογκούμενο αυτό χώρο, προσφέροντας σ όσους αντιδρούν αυτό που θα ήθελαν ν ακούσουν.

Λύσεις ευχάριστες, σχεδόν ηρωικές, »επικών» διαστάσεων πολλές φορές, εμπλουτισμένες και με μπόλικο συναισθηματισμό, πατριωτισμό, αλλά στην ουσία μορφές εξαπάτησης, γιατί αργά η γρήγορα η πραγματικότητα σε προσγειώνει στις αληθινές διαστάσεις και τα προβλήματα παραμένουν η γίνονται χειρότερα.

Το ζήσαμε και στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια και απ’ ότι φαίνεται με βάση τις τελευταίες εξελίξεις και η Καταλονία.

Και εκεί όπως και δω, η ανευθυνότητα ηγετίσκων τύπου Τσίπρα και  Πουτζεμόντ, προκάλεσε μέσω των αχρείαστων δημοψηφισμάτων μόνο σύγχυση ,εθνικό διχασμό, διχόνοια και φυσικά όπως συχνά συμβαίνει σε τέτοιες περιπτώσεις έφερε αντίθετο αποτέλεσμα.

Οι πρόσφατες εκλογικές αναμετρήσεις σε πολλά μέρη της Ευρώπης, όπως εχθές και στην Αυστρία, αποδεικνύουν περίτρανα ότι μέσα στις κοινωνίες τμήματά τους, βρίσκονται σε στάδιο διαφοροποίησης από το σύνολο και έντονης αμφισβήτησης, αναζητώντας προστασία σε φιγούρες αμφιβόλου ικανοτήτων δημοκόπων έτοιμων να την παρέχουν, αδιαφορώντας για το πραγματικό συμφέρον του λαού τους.

Στην ιδεολογική τους φαρέτρα υπάρχουν πάντα τα κατάλληλα μέσα, για να δώσουν τις αρεστές απαντήσεις.

 

Το ερώτημα όμως είναι, ότι ελλείψει ηγετών που θα δώσουν νέο όραμα στην Ευρώπη (ο Μακρόν μέλλει να αποδειχθεί αν όντως έχει), εάν η μεγάλη και σιωπηλή πλειοψηφία των ευρωπαίων αστών θα αντιδράσει σ αυτά τα φαινόμενα της παρακμής ή θα βρεθεί διηρημένη ξανά όπως και την εποχή του μεσοπολέμου, αδυνατώντας να αντιληφθεί τα χειρότερα που μπορούν να έρθουν.