Η πολιτική ήττα του Ερντογάν

Το δυνατό χαρτί του Τούρκου προέδρου, η οικονομία, μπορεί να αποδειχθεί και η αχίλλειος πτέρνα του
Η πολιτική ήττα του Ερντογάν

Η πολύ πρόσφατη αγωνιώδης έκκληση του Ταγίπ Ερντογάν προς τους πολίτες της χώρας του -να πάρουν τα δολάρια από τα στρώματα και να τα μετατρέψουν σε λίρες- ήταν η καλύτερη επιβεβαίωση της δραματικής κατάστασης της Γείτονος. Από την αρχή του έτους η τουρκική οικονομία υφίσταται με δραματικό τρόπο πιέσεις καθώς η Λίρα έχει υποτιμηθεί σε ποσοστά 31,7% έναντι του Ευρώ και 28,3% έναντι του αμερικανικού Δολαρίου, την στιγμή που ανεβαίνουν οι αποδόσεις των τουρκικών ομολόγων και παράλληλα έχει τρωθεί ανεπανόρθωτα η αξιοπιστία της τουρκικής οικονομίας έναντι των ξένων επενδυτών. 

Είναι πλέον εμφανές πως η κατάρρευση του τουρκικού νομίσματος αποτελεί συνέπεια της παράλογης προσπάθειας του Τούρκου προέδρου να διατηρηθούν οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης, καθώς προσανατολισμένος στις προσεχείς εκλογές ο Ερντογάν εμπόδιζε για μια μακρά περίοδο την κεντρική τράπεζα της γειτονικής χώρας να αυξήσει τα επιτόκια για προστατεύσει το νόμισμα, αποσκοπώντας να αποφύγει πιθανή μείωση των ρυθμών ανάπτυξης και να διατηρήσει τα επίπεδα κατανάλωσης μέσω του δανεισμού, επαναλαμβάνοντας τα λάθη που οδήγησαν στην ελληνική κρίση και  αγνοώντας τους πραγματικούς κινδύνους για την τουρκική οικονομία αλλά και τις εκκλήσεις οικονομολόγων και επενδυτών.

Τελικά και μπροστά στον κίνδυνο πλήρους κατάρρευσης της τουρκικής οικονομίας ο Ερντογάν υποχώρησε στις πιέσεις και αύξησε τα επιτόκια κατά 3% αλλά με μεγάλη καθυστέρηση, και μη έχοντας τη δυνατότητα να αναχαιτίσει την υποτίμηση της τουρκικής λίρας, γεγονός που συνιστά για τον ίδιο μια διπλή πολιτική ήττα.. Παράλληλα, ήρθαν και οι πρόσφατες δηλώσεις Λαγκάρντ που εξέφρασε την αντίθεση του ΔΝΤ στην απροσχημάτιστη παρέμβαση της τουρκικής κυβέρνησης στην λειτουργία της κεντρικής τράπεζας της γειτονικής χώρας. Ταυτόχρονα οι δυνατότητες παρέμβασης της τουρκικής κεντρικής τράπεζας στην αγορά συναλλάγματος έχουν περιοριστεί  δραματικά, καθώς τα συναλλαγματικά διαθέσιμα φτάνουν στο ποσό μόλις των 139,55 δις $.

Σταδιακά γίνεται σαφές πως η περιδίνηση της τουρκικής οικονομίας οφείλεται στις διαρκώς κλιμακούμενες διεθνείς εντάσεις που έχουν δημιουργήσει ένα κλίμα ανασφάλειας και αβεβαιότητας. Χαρακτηριστικό είναι πως υποβαθμίζοντας οικονομία, χρέος αλλά και την πιστοληπτική ικανότητα της Τουρκίας, ο οίκος Moody’s υπογράμμισε τις παρενέργειες που προκαλεί στην οικονομία της γειτονικής χώρας, την ένταση με όλα τα κράτη που την περιβάλλουν και συνολικά την διεθνή κοινότητα αλλά και την πολιτική περίοδο από το αποτυχημένο πραξικόπημα του Ιουλίου του 2016 μέχρι σήμερα, προειδοποιώντας ταυτόχρονα για τους κινδύνους που ελλοχεύουν λόγω του ολοένα διαγραμμένου ελλείματος τρεχουσών συναλλαγών, που προβλέπεται ότι θα φτάσει στο 6% του τουρκικού ΑΕΠ μέχρι το τέλος του 2018, αλλά και του πληθωρισμού, που κινείται σταθερά σε ποσοστά άνω του 12%.

Καταλήγοντας σε συμπεράσματα ο οίκος Moody’s θεωρεί πως η Τουρκία είναι απαραίτητο να προχωρήσει άμεσα σε μεγάλη αναπροσαρμογή της συναλλαγματικής ισοτιμίας του νομίσματος της αλλάζοντας ευρύτερα το μείγμα της οικονομικής της πολιτικής. Κάτι που ωστόσο δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα λόγω της φυσιογνωμίας και των προσωπικών φιλοδοξιών του φαινομενικά πανίσχυρου στο εσωτερικό Τούρκου προέδρου. Για ένα μεγάλο τμήμα της τουρκικής κοινής γνώμης ο πρόεδρος Ερντογάν εξακολουθεί να πιστώνεται θετικά με τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης ύψους 7,4% επισκιάζοντας πέρσι κάθε άλλη αναδυόμενη οικονομία (ακόμη και της Κίνας). Και μόνο τυχαίο δεν είναι πως αποσκοπώντας στην διατήρηση τους η τουρκική κυβέρνηση προώθησε ένα νέο πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων, που ευελπιστεί ότι θα οδηγήσει άμεσα στην δημιουργία 35.000 νέων θέσεων εργασίας και έμμεσα άλλων 134.000 νέων θέσεων.

Αντίθετα η στάση του Τούρκου προέδρου θεωρείται εχθρική από το σύνολο σχεδόν των ξένων επενδυτών που ανησυχούν για την τουρκική εμπλοκή στην Συρία αι την αύξηση των επιτοκίων στις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και μία δυνητική έξοδο ξένων κεφαλαίων από την γειτονική χώρα. Αν ο Ταγίπ Ερντογάν ηττηθεί  -το πιθανότερο- σε αυτό το ιδιόμορφο μπρα ντε φερ, τα capital controls θα έρθουν σίγουρα και στην Τουρκία. Θα γίνει αυτό πριν, ή μετά τις εκλογές;