H εξέλιξη της παραγωγής και η νέα, Τέταρτη Βιομηχανική Επανάσταση

Ποιό το μέλλον των σημερινών ανθρώπων σε έναν κόσμο με όλο και λιγότερες θέσεις εργασίας;
H εξέλιξη της παραγωγής και η νέα, Τέταρτη Βιομηχανική Επανάσταση

Είναι γεγονός πως παρά την φαινομενική πρωτοκαθεδρία του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού, η πραγματική οικονομία που επίκεντρο έχει την βιομηχανική παραγωγή βρίσκεται στο λυκαυγές μιας νέας περιόδου ακμής.  Αναμφίβολα οι παραγωγικοί κλάδοι της μεταποίησης και της κατασκευής έχουν αναβαθμιστεί θεαματικά κατορθώνοντας να αυξήσουν την παραγόμενη ποσότητα και να μειώσουν το κόστος παραγωγής. Οι στατιστικές αποδεικνύουν πως ο συνολικός όγκος των παραγόμενων βιομηχανικών προϊόντων είναι 57 φορές μεγαλύτερος στις μέρες μας από όσος ήταν στις αρχές του 20ου αιώνα. Βασική αιτία αυτής της εξέλιξης είναι ότι οι βιομηχανίες εξακολουθούν να αναπτύσσουν ταχύτερα καινοτομία, νέους τρόπους παραγωγής, ακόμα και απλές πρακτικές ιδέες για την βελτίωση της παραγωγικότητας που δεν παρατηρούνται σε άλλους τομείς της οικονομίας.

Παράλληλα, η τεχνολογική και επιστημονική πρόοδος, με αιχμή του δόρατος την ρομποτική, την βιοτεχνολογία, το διαδίκτυο ανθρώπων και πραγμάτων, την ανάπτυξη των ηλεκτρονικών μέσων, συνδυασμένες με τον τρόπο που διαχέονται και αλληλεπιδρούν τα τεχνολογικά επιτεύγματα και οι καινοτόμες ιδέες σε όλο τον πλανήτη, φέρνουν ολόκληρο τον κόσμο προ των πυλών μιας νέας βιομηχανικής επανάστασης.  Ακόμα και οι πλέον μετριοπαθείς εκτιμήσεις αποτυπώνουν το αποτέλεσμα της προόδου. Πάνω από 10 δισεκατομμύρια διαφορετικά προϊόντα παράγονται κάθε χρόνο. Με άλλα λόγια, στις μέρες μας παράγονται περισσότερα διακριτά προϊόντα από τους ανθρώπους που κατοικούν στον πλανήτη. Όμως καθώς η τάση προς την μαζική διαφοροποίηση συνεχίζεται σύντομα και αυτός ο αριθμός θα φαίνεται μικρός.

Καθώς λοιπόν οι εξελίξεις στον σχεδιασμό και στην τρισδιάστατη εκτύπωση με την βοήθεια των νέων τεχνολογιών τρέχουν, σύντομα θα υπάρχει δυνατότητα θα διαμορφώνονται προϊόντα αποκλειστικά για κάθε πελάτη. Από την δημιουργία ρούχων, παπουτσιών και γυαλιών για κάθε άνθρωπο ξεχωριστά. Παράλληλα, οι παγκοσμιοποιημένες δράσεις της μεταποιητικής βιομηχανίας διευκολύνουν την ανάπτυξη της καθώς οποιαδήποτε επιχείρηση, όπου και αν βρίσκεται έχει την δυνατότητα να συνδεθεί με την παγκόσμια προμηθευτική αλυσίδα. Ένα προϊόν λοιπόν μπορεί να σχεδιαστεί σε μία χώρα και να συναρμολογηθεί σε μία άλλη από εξαρτήματα που κατασκευάζονται σε διάφορα σημεία του πλανήτη. Ακόμη και οι νέες καλλιεργητικές μέθοδοι φέρνουν την παραγωγή τροφίμων με΄σα στα αχανή αστικά κέντρα.

Ο συνδυασμός όλων των παραπάνω, μαζί με την αναμενόμενη καθιέρωση της τεχνητής νοημοσύνης και την γενίκευση των βιομηχανικών αυτοματισμών ήδη αναδεικνύουν μια κοινωνία ανεπτυγμένη, αλλά με αυξανόμενο ποσοστό ανέργων. Ακόμη και επαγγέλματα «εγκεφαλικά», όπως εκείνα των δικηγόρων και των αρχιτεκτόνων βρίσκονται πλέον υπό απειλή. Στεκόμαστε λοιπόν μπροστά στο εξής παράδοξο: οι «πλούσιες» κοινωνίες κατακλύζονται από φθηνά αγαθά μαζικής παραγωγής, όμως οι πολίτες στερούνται της δυνατότητας να τα προμηθευθούν. Πώς αντιμετωπίζεται αυτή η αρνητική παρενέργεια της εξελισσόμενης Τέταρτης Βιομηχανικής Επανάστασης;

Κάποιοι επιστήμονες και κοινωνιολόγοι προβλέπουν έναν… πολυτελή κομμουνισμό, όπου η αναδιανομή της τεράστιας πληθώρας αγαθών θα εξασφαλίζει κοινωνική συνοχή μα και έκρηξη δημιουργικότητας. Οραματίζονται μια ιδανική κοινωνία, όπου οι κλασικές ανισότητες θα πάψουν να εμποδίζουν όλους τους χαρισματικούς να ξεδιπλώσουν όλα τους τα ταλέντα απερίσπαστοι. Θα μπορούσε άραγε κάτι τέτοιο να λειτουργήσει; Θα μπορούσε να συνεχιστεί η υλική πρόοδος του ανθρωπινού γένους χωρίς το προαιώνιο κίνητρο του κέρδους, αυτού που κατέστησε τον καπιταλισμό κυρίαρχο; Θα προχωρήσει η σύγχρονη αλματώδης ανάπτυξη βασισμένη στην ανεμπόδιστη έρευνα, ή μια εκκολαπτόμενη γενιά Λουδιτών θα οδηγήσει την ανθρωπότητα σε έναν νέο Μεσαίωνα; Αυτά τα ερωτήματα θα απασχολήσουν την παγκόσμια κοινότητα τις επόμενες δεκαετίες.

Φωτογραφία: Wikimedia Commons