Eπιχειρηματικές πόλεις και φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις

Μια νέα μορφή της παλαιάς πόλης-κράτους σταδιακά αναδεικνύεται
Eπιχειρηματικές πόλεις και φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις

Είναι γεγονός πως η μετάβαση από την βιομηχανική εποχή την μεταβιομηχανική περίοδο της άυλης ανάπτυξης και των υπηρεσιών σηματοδότησε και μια θεαματική αλλαγή στην δομή και στην λειτουργία του αστικού χώρο, αλλά και μία σημαντική διαφοροποίηση στον τρόπο που αναπτύσσονται οι δράσεις της τοπικής αυτοδιοίκησης που ασκείται πλέον με τις αρχές της διακυβέρνησης. Στην πράξη αποτελεί ένα πρότυπο αστικής διακυβέρνησης καθώς η συγκέντρωση της πολιτικής εξουσίας και η δυνατότητα λήψης αποφάσεων δεν αφορά αποκλειστικά τα δημοκρατικά εκλεγμένα όργανα, αλλά αντιτίθενται επεκτείνεται και σε ιδιωτικούς φορείς. Επιπρόσθετα οι αστικές υποδομές δεν χρηματοδοτούνται ούτε κατασκευάζονται αποκλειστικά από το κράτος, καθώς συνήθως μεσολαβούν μικτά χρηματοδοτικά σχήματα ή άλλα εργαλεία χρηματοδότησης Συμπράξεις Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα και τις κατασκευές αναλαμβάνουν ιδιώτες που τις διαθέτουν στη συνέχεια σε συναφείς αγορές.

Βασικός στόχος των νέων επιχειρηματικών πόλεων είναι η προσέλκυση κεφαλαίων και η κεντρικότητα, υπό συνθήκες που ξεπερνούν τις συμβατικές αντιλήψεις περί ορίων εθνικού κράτους. Αυτή η διττή στόχευση αποτελεί και τον πυρήνα της στρατηγικής μιας επιχειρηματικής πόλης. Παράλληλα στο αμιγώς ιδεολογικό πεδίο η ίδια η πόλη αντιμετωπίζεται σχεδόν ως μία επιχείρηση που ανταγωνίζεται άλλες στην προσέγγιση κεφαλαίων και πελατών που παρουσιάζουν υψηλή κινητικότητα, και ταυτόχρονα προωθεί την εικόνα της οικονομικής υπεραξίας. Επομένως η αστική διακυβέρνηση αποτελεί το θεσμικό πλέγμα στο οποίο επιμέρους φορείς αναλαμβάνουν την υλοποίηση του συνόλου των δράσεων της επιχειρηματικής πόλης σχεδιάζοντας και παρουσιάζοντας την αξιοποίηση περιουσιακών στοιχείων, δημοσίων χώρων και ακινήτων, την χρηματοδότηση υποδομών και την ανάπτυξη μοντέλων συνεργασίας.

Είναι προφανές πως αφού στο σημερινό πολυπολικό και συνάμα πολυεπίπεδο παγκόσμιο σύστημα συναγωνίζονται εναλλακτικές μορφές καπιταλιστικών κατά βάση συστημάτων, νομοτελειακά και στο πλέγμα των επιχειρηματικών πόλεων αναπτύσσονται εναλλακτικές στρατηγικές φιλελεύθερης μεταρρύθμισης του κράτους. Απορρύθμισης ή επαναρρύθμισης των αγορών ανάλογα με την συγκυρία που εστίαζαν κυρίως στην δημιουργία μικτών σχημάτων ιδιωτικοποιήσεων αλλά και νέων μορφών εποπτικού και ρυθμιστικού ελέγχου των νέων οικονομικών δράσεων, μεταβιβάζοντας αρμοδιότητες στην τοπική αυτοδιοίκηση, αλλά και προώθησης ενός νεοκοινοτιστικού προτύπου συνεργατικών επιχειρήσεων και συνεταιρισμών.

Όμως η μετάβαση στις νέες μορφές διακυβέρνησης δεν σηματοδοτεί το τέλος του εθνικού κράτους και της αστικής διοίκησης που διαμορφώθηκαν σε προηγούμενες ιστορικές περιόδους. Αντίθετα, το εθνικό κράτος αποκτά ένα νέο στρατηγικό κυρίως ρόλο, αναδιατάσσοντας την χωρική εξουσία. Σ’ αυτήν ακριβώς την ιστορική μετάβαση το πολιτικό και οικονομικό σύστημα μετεξελίσσεται, τα κράτη μεταφέρουν πολλές από τις αρμοδιότητες, τις λειτουργίες και τις εξουσίες τους , ενώ κάποιες μεταφέρονται σε υπερεθνικούς οργανισμούς, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλες σε υποεθνικό επίπεδο, όπως οι περιφέρειες και οι δήμοι. Παράλληλα μεταβάλλεται και η εδαφική επικράτεια στην οποία ασκούνται οι επιμέρους εξουσίες. Για παράδειγμα μεταβάλλονται τα σύνορα των εθνικών κρατών (δυστυχώς σχεδόν ποτέ αναίμακτα), εθελοντικές ενώσεις κρατών διαμορφώνονται, ή προσδιορίζονται ζώνες ελευθέρων συναλλαγών και διεθνούς εμπορίου. Παράλληλα η ιστορία των τοπικών θεσμών και αντιλήψεων συνδιαμορφώνεται το περιεχόμενο των αστικών πολιτικών. Στην πράξη οι φορείς σχεδιασμού και προώθησης των ιδεών της επιχειρηματικής πόλης αναπτύσσουν έναν ή περισσότερους λόγους για τα πλεονεκτήματα που η στρατηγική αυτή προσφέρει αλλά και τις παθογένειες και τα σφάλματα που εκ των πραγμάτων εμφανίζονται σε μια πόλη με αυτά τα χαρακτηριστικά και είναι απαραίτητο να διορθωθούν.

Νομοτελειακά οι επιχειρηματικές πόλεις μετασχηματίζουν το αστικό περιβάλλον, καθώς δημιουργούνται νέα τοπία που εστιάζουν στην αρχιτεκτονική σύνθεση και στον τεχνολογικό τους εξοπλισμό με σκοπό να ανταποκρίνονται λειτουργικά στις ραγδαία εξελισσόμενες ανάγκες ενός μετακινούμενου κοινού, με οριζόντια σχεδόν κοινά χαρακτηριστικά σε όλα σχεδόν τα σημεία του πλανήτη. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της μετεξέλιξης τα νέα τεχνολογικά πάρκα, ευρύτερες πλέον περιοχές ανάπλασης, αθλητικές εγκαταστάσεις και υποδομές αλλά και πολιτιστικούς χώρους διεθνούς εμβέλειας, θεματικά πάρκα, κινηματογραφικά, τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά studio, βιομηχανίες υπερυψηλής αυτοματοποίησης και προστιθέμενης αξίας.

Στα νέα αστικά τοπία προωθούνται διακριτές καταναλωτικές ομάδες και επιχειρήσεις με την προβολή των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους που προσδιορίζουν με μεγάλο βαθμό και την ταυτότητα της πόλης, όπως διαφημιστικές εκστρατείες, πολιτιστικά θέματα, εκθέσεις και συνέδρια. Παράλληλα αναπτύσσονται οικονομικές δραστηριότητες σε έναν ή περισσότερους από τους τομείς εξειδικευμένων υπηρεσιών, όπως χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, υπηρεσίες προς επιχειρήσεις (νομικές, συμβουλευτικές), υπηρεσίες πληροφορικής ευρέως φάσματος καθώς και ο έντονα διαφοροποιημένος σε σχέση με το παρελθόν τουρισμός. Ταυτόχρονα αναζητούνται νέες πηγές χρηματοδότησης και υιοθετούνται νέοι τρόποι παραγωγής και διάθεσης του δομημένου περιβάλλοντος, όπως εθνικά και διεθνή χρηματοδοτικά προγράμματα, μοντέλα διεθνούς χρηματοδότησης (τραπεζικής και χρηματιστηριακής), crowd funding, venture capital και όμιλοι εκμετάλλευσης ακινήτων. Ζωτική σημασία έχουν επίσης οι συνεργασίες με άλλες πόλεις, οι διασυνοριακές συνεργασίες, οι συνέργιες στον ψηφιακό χώρο, οι θεματικές και κλαδικές συνεργασίες στο πεδίο των διαδρόμων ανάπτυξης που συνδέουν περιοχές μέσω δικτύων μεταφορών.

Συμπερασματικά στις επιχειρηματικές πόλεις επικρατούν αναθεωρητικοί μηχανισμοί, καθώς οι εμπλεκόμενοι φορείς στην διαμόρφωση και την εφαρμογή των στρατηγικών ανάπτυξης διαθέτουν ικανότητες σχεδιασμού και επικοινωνίας με στόχο να συμβάλλουν στην παραγωγή προϊόντων υψηλής οικονομικής, αισθητικής αλλά και συμβολικής αξίας, στην ανάπτυξη συνεργασιών αλλά και στην αντιμετώπιση των κινδύνων που ελλοχεύουν οι μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επενδύσεις. Τέλος η προσέλκυση εκπαιδευμένου εργατικού δυναμικού η συνεργατική κουλτούρα, οι θεσμοί διαφάνειας και ποιοτικού ελέγχου αποτελούν τους τρόπους εξασφάλισης της ανταγωνιστικότητας. Μέσα σε τέτοια περιβάλλοντα υπερσυγκέντρωσης εξαιρετικού ανθρώπινου δυναμικού, αναπόφευκτα γεννιούνται και οι πιο πρωτοποριακές κοινωνικές τάσεις, αυτές που θα επανακαθορίσουν τον αστικό τρόπο ζωής για τις επόμενες γενιές. Στις δυναμικές διεθνείς επιχειρηματικές πόλεις εκκολάπτεται το αύριο.

 

Φωτογραφία του νυχτερινού Τόκυο