Δύο στα δύο. Η συνέχεια;

Και αυτό το συλλαλητήριο ήταν επιτυχημένο, γεννώντας νέα ερωτηματικά 
Δύο στα δύο. Η συνέχεια;

Οι καλεσμένοι της ΕΡΤ υπολόγισαν το πλήθος γύρω στις 150.000, άρα με αρκετή σιγουριά μπορούμε να υποθέσουμε ότι το νέο συλλαλητήριο στο Σύνταγμα ήταν διπλό σε μέγεθος εκείνου της Θεσσαλονίκης (το οποίο είχε υπολογιστεί νηφάλια σε 300.000 άτομα) . Η ιστορική πλατεία ξανάζησε στιγμές του ’80, με μια μεγάλη διαφορά: οι σημαίες δεν ήταν κομματικές, μα αποκλειστικά ελληνικές. 

 

Τις εντυπώσεις έκλεψε ο Θεοδωράκης, όταν εκδήλωσε απερίφραστα την αντίθεσή του στον αριστερόστροφο φασισμό, τον-κατά τη δήλωσή του- χειρότερο όλων. Ο εκφωνητής της κρατικής ραδιοτηλεόρασης πρέπει να υπέστη μεγάλο σοκ, αν κρίνουμε από το ότι αναφέρθηκε σε… Μίκη Μητσοτάκη. Σχολιάστηκε εκτενώς η ομολογουμένως καινοφανής άποψη αυτού του τόσο σπουδαίου καλλιτέχνη, αυτής της αναμφίβολα εμβληματικής προσωπικότητας. Πολλοί θυμήθηκαν δικαίως ότι οι Μίκης-Κασσιμάτης ήταν μπροστάρηδες στον «Ανένδοτο» μετά το 2010, στην περίοδο που οι αλαλαζοντες Αγανακτισμένοι ζητούσαν το κάψιμο της Βουλής. Μας υπενθυμίστηκε επίσης και ο καιροσκοπισμός του συνθέτη, ως τεκμήριο απαξίας της παρουσίας του στο συλλαλητήριο. Προσωπικά, αν και δε συγχωρώ τον Θεοδωράκη και τους συνοδοιπόρους του για τον διχασμό που απερίσκεπτα καλλιέργησαν ανάμεσα μας, οφείλω να ομολογήσω ότι ο μελωδός του Άξιον Εστί ήταν πάντα με την πλευρά των νικητών της ιστορίας. 

 

 Η στροφή της κοινωνίας προς πιο παραδοσιακά στερεότυπα παρουσιάστηκε από την αρχή των Μνημονίων, με πρόσωπο άσχημο. Όμως στην προκειμένη περίπτωση το μένος δε στρέφεται κατά Ελλήνων μα κατά κάποιων φτωχών και ολιγάριθμων ξένων, δηλαδή λειτουργεί ενωτικά. Οι γείτονες στοχοποιούνται επειδή οι επιδιώξεις τους θεωρούνται πως ξεπερνούν τα εσκαμμένα, αποτελώντας προσβολή που δεν μπορεί να γίνει ανεκτή. Λειτουργούν ως ο νέος σακκος του μποξ για τα δεινά των τελευταίων ετών. Βλέπουμε έτσι να εκδηλώνονται συμπεριφορές  παρόμοιες εκείνων των αρχών του 20ου αιώνα, όταν μετά το Γουδί ο λαός στρεφόταν κατά Τούρκων και Βουλγάρων, αφήνοντας πίσω του την φαγωμάρα ανάμεσα σε Τρικούπη και Δεληγιάννη. Την περίοδο εκείνη μια ικανή ομάδα με στρατηγικό όραμα, υπό την ηγεσία του Βενιζέλου, καβάλησε αυτό το κύμα πατριωτισμού και έθεσε ταυτόχρονα τις βάσεις για τον εκσυγχρονισμό της χώρας και για διπλασιασμό του μεγέθους της. 

 

Σήμερα δε τίθεται θέμα εδαφικής επέκτασης, οι δε υποδομές μας είναι σαφώς καλύτερες σε σχέση με την υπόλοιπη βαλκανική (με προφανή εξαίρεση τον νομό της Κωνσταντινούπολης). Οι δύο περίοδοι ταυτίζονται ωστόσο στην χρεοκοπία και στις πολιτικές προεκτάσεις της. Σήμερα επιθυμητό είναι να μετουσιωθεί αυτή η πάνδημη ανάγκη για φυγή προς τα μπρος σε κάτι απτό, κι αυτό δε μπορεί να είναι άλλο από την οριστική εξάλειψη των αιτιών της Κρίσης, που τείνει να καταστεί μόνιμη συνθήκη. 

 

Ερώτημα πρώτο λοιπόν -και βασικότερο- είναι το αν και πώς θα χαλιναγωγηθεί αυτό το ξέσπασμα προς θετικό σκοπό. Όλοι μας ξέρουμε ότι οι παρευρεθέντες ήταν κατά βάση «κανονικοί» άνθρωποι, πάρα πολλοί εκ των οποίων είχαν στηρίξει το Ναι, άρα γι αυτούς τα συλλαλητήρια αποτελούν ευκαιρίες ηχηρής αντίδρασης στην γενικότερη κυβερνητική πολιτική. Για να διοχετευθεί βέβαια η λαϊκή αποδοκιμασία προς την κατεύθυνση μιας θεαματικής  πολιτικής αλλαγής, τα δύο συλλαλητήρια θα πρέπει να έχουν κάποια συνέχεια, οδηγώντας μας στο δεύτερο ερώτημα, για το πώς θα πορευθεί ο Τσίπρας από δω και πέρα. Αν πάει κόντρα στη βούληση μιας ασυμβίβαστης κοινωνικής πλειοψηφίας θα δώσει ώθηση στην αντίδραση προς το πρόσωπό του, κερδίζοντας όμως πόντους ανάμεσα σε κείνους που θέλουν οπωσδήποτε λύση άμεσα. Αν πάλι βάλει την ουρά στα σκέλια, θα αποδειχθεί λίγος απέναντι στο κόμμα του και σε μια μερίδα των ψηφοφόρων, διασώζοντας όμως την κυβέρνηση του από άμεσο κίνδυνο. 

 

Τρίτο ερώτημα είναι αν θα προκύψουν νέα δεξιά σχήματα, και πόση δυναμική θα έχουν αυτά. Ο στρατηγός Φραγκούλης επέδειξε τέτοιες διαθέσεις, όμως η χαρακτηριστική άνεση με την οποία κινήθηκαν στις δύο λαοσυνάξεις οι βουλευτές της ΝΔ -και κυρίως οι επευφημίες για τον Αντώνη Σαμαρά μπροστά στη Μεγάλη Βρετανία- σίγουρα δείχνουν ότι η αξιωματική αντιπολίτευση επέδειξε ικανοποιητικά αντανακλαστικά. Το τέταρτο ερώτημα απευθύνεται σε φιλελεύθερους πολίτες με ισχυρά αντιδεξιά ένστικτα. Θα είναι καθοριστική η τωρινή στάση του Τσίπρα και του Μητσοτάκη για την επόμενη ψήφο τους; Σίγουρα για κάποιους, καθώς θεωρούν την υπόθεση αυτή ως φέρουσα βαρύτατο συμβολικό φορτίο (αναρωτιέμαι ομολογουμένως αν τους απασχολούσε αυτή η εκκρεμότητα πριν τον Δεκέμβριο). Είναι πολύ πιθανό ότι το Σκοπιανό θα επιφέρει πλήρη διάτμηση του ήδη ασύνδετου και άστεγου Κέντρου, με κύριο θύμα μιας τέτοιας εξέλιξης το ασταθές νεοΠΑΣΟΚ. 

 

Η νέα έρευνα του ΠΑΜΜΑΚ για την Καθημερινή πάνω στο Σκοπιανό αποτυπώνει ανάγλυφα την απόρριψη των επιλογών της εθνικής ηγεσίας για τα πάντα. Αυτό το εύρημα, σε συνδυασμό με την μεγάλη αποχή των πρόσφατων ψηφοφοριών και την απροκάλυπτη διχαστική εχθρότητα του Μαξίμου έναντι κάθε διαμαρτυρίας πείθουν ακόμη και τους πλέον κυνικούς για την επικινδυνότητα του ρευστού σκηνικού. Οι απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα θα επιδράσουν ανεξίτηλα πάνω στο κοινό μας μέλλον.