Απειλές στο διάστημα και Ηνωμένες Πολιτείες

Ένα νέο πεδίο διεθνούς αντιπαρπάθεσης έχει ήδη διαμορφωθεί
Απειλές στο διάστημα και Ηνωμένες Πολιτείες

Ήδη από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου καταγράφεται ιστορικά η κούρσα του διαστήματος (που για πολλούς ιστορικούς, στρατηγιστές και θεωρητικούς των νέων τεχνολογιών συνεχίζεται μέχρι τις μέρες μας), έχοντας απολέσει όμως τον διπολικό της χαρακτήρα. Έχει μετεξελιχθεί σε ένα πολυκεντρικό παίγνιο ισχύος, όπου συμμετέχουν κράτη, διακρατικές και υπερεθνικές συμμαχίες αλλά και ιδιωτικά συμφέροντα, αντικατοπτρίζοντας τους συσχετισμούς σε έναν υπό γεωπολιτική αναδιαμόρφωση πλανήτη, όπου τα σταθερά σημεία αναφοράς και ανάλυσης έχουν πάψει να υφίστανται από καιρό. ΕΕ, Ρωσία και Κίνα έχουν ήδη δημιουργήσει τα δικά τους GPS, ενώ κάθε ανερχόμενη περιφερειακή δύναμη συγκροτεί σμήνος δορυφόρων επικοικωνίας και τηλεπισκόπησης. Τούτων δοθέντων, αποτελεί αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι οι κινεζικές προσπάθειες ξεχωρίζουν.

Οι περισσότεροι αναλυτές συγκλίνουν πως σήμερα το διάστημα αποτελεί χώρο ανάλογο με εκείνο των ωκεανών στην διάρκεια του 15ου και 16ου αιώνα, καθώς υπάρχουν σαφείς αναλογίες τόσο ως προς τις μεθόδους εξερεύνησης και -κυρίως- ως προς την διαφαινόμενη τεράστια γεωπολιτική του αξία. Είναι γεγονός πως από την αρχή του αιώνα και την κολοσσιαία τρομοκρατική επίθεση στην Ουάσινγκτον η αμερικανική σκέψη έχει επικεντρωθεί στην τεράστια σημασία που έχει η κυριαρχία στο διάστημα για την γεωπολιτική ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά και τα τρωτά σημεία των αμερικανικών διαστημικών συστημάτων. Παράλληλα είναι απολύτως σαφές για τις αμερικανικές ελίτ -και ειδικά για το περιβόητο στρατιωτικό-βιομηχανικό σύμπλεγμα- πως οι Αμερικανοί είναι εξαρτώμενοι από το διάστημα περισσότερο από κάθε άλλο κράτος, τόσο υπό τις ενοποιημένες έννοιες της άμυνας και της ασφάλειας, όσο και στο πεδίο της οικονομίας.

Παρόμοιες αναλύσεις εκτιμούν πως μία απώλεια εμπορικών δορυφόρων αποτελεί εξαιρετικά μεγάλη πιθανότητα, ενώ μία επίθεση σε στρατιωτικούς, τηλεπικοινωνιακούς και άλλους δορυφόρους μπορεί να εξελιχθεί καταστροφικά όχι μόνο για τις δυνατότητες άμεσης επέμβασης των Αμερικανών σε διάφορες εστίες κρίσης στον πλανήτη, αλλά για την ίδια την πολιτική ισχύ των Ηνωμένων Πολιτειών. Η πιθανότητα ενός διαστημικού Περλ Χάρμπορ -όπως ορίστηκε από τους πάντα λακωνικούς αμερικανούς που διαχρονικά λειτουργούν με γνώμονα την οικονομία δυνάμεων- συμπληρώνεται από την εμπεδωμένη και προφανώς ορθή άποψη πως οι  “διαστημικοί κίνδυνοι” αυξήθηκαν τα τελευταία χρόνια, καθώς οι διαστημικές επιχειρήσεις και ευρύτερα η παρουσία στο διάστημα δεν αποτελούν πλέον προνόμιο των υπερδυνάμεων με τις σαφείς ισορροπίες και τα πρωτόκολλα που πάντα τις δεσμεύουν, αλλά πλέον είναι ισχυρή η παρουσία και μικρότερων δυνάμεων καθώς και ιδιωτών. 

Επίσης πιθανή είναι μια μελλοντική έμμεση παρουσία και τρομοκρατών στο διάστημα, οι οποίοι θα θεωρούσαν νόμιμο στόχο τις Ηνωμένες Πολιτείες και ταυτόχρονα δεν θα προτίθεντο να θέσουν όρια στις καταστροφές που επιδιώκουν να προκαλέσουν, και στην φυσική βία που θέλουν να ασκήσουν. Άλλωστε τα τεχνολογικά και επιστημονικά δεδομένα της εποχής μας καθιστούν πλέον εφικτή την προσβολή δορυφορικών συστημάτων με επιθέσεις μέσω του διαδικτύου. Γι αυτό τον σκοπό φυσικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν στρατιωτικά όπλα: μικροδορυφόροι φονιάδες που θα εμβολίζουν μεγαλύτερους δορυφόρους, ακίνες λέιζερ και πλάσματος, πυραυλικά αντιδορυφορικά συστήματα μα και δυνητικά διαστημικά αναχαιτιστικά, όπως πχ το απολύτως απόρρητο αυτοκατευθυνόμενο τροχιακό όχημα Χ-37Β της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας. Παράλληλα η έκρηξη μιας πυρηνικής συσκευής στο διάστημα μπορεί να εκπέμψει έναν πανίσχυρο ηλεκτρομαγνητικό παλμό, δυνητικά ικανό να καταστρέψει δορυφόρους και πάσης φύσεως ηλεκτρονικές συσκευές σε πολύ μεγάλες αποστάσεις.

Ειδικά οι αμερικανικές στρατιωτικές ηγεσίες θεωρούν ότι η χώρα τους οφείλει να αντιμετωπίζει τα διαστημικά της συστήματα ακριβώς όπως και την πιθανότητα χρήσης του διαστήματος εναντίον της ασφαλείας και των συμφερόντων της. Σίγουρα όχι τυχαία λόγω της βορεινής γεωγραφικής τοποθεσίας τους, οι ΗΠΑ και ο στρατηγικός τους σύμμαχος/γείτονας, ο Καναδάς, αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα ασφαλείας στον διαστημικό χώρο, καθώς η μεγάλη τρωτότητα των καναδικών διαστημικών συστημάτων και ο μικρός τους αριθμός εγείρουν σημαντικά ζητήματα ασφαλείας. Ο Καναδάς διαθέτει μόλις 17 δορυφόρους και η σημασία τους είναι νευραλγική τόσο για την διασύνδεση των επιμέρους μονάδων των καναδικών ενόπλων δυνάμεων όσο και της καναδικής κοινωνίας/οικονομίας συνολικά.

Είναι πια σαφές πως εκτός της φυσικής τους καταστροφής, οι δορυφόροι αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο παρεμβολών αλλά και παραπλάνησης τους από μεμονωμένους χάκερ αλλά και κράτη, καθώς φημολογείται πως τουλάχιστον η Τουρκία,το Ιράν και η Ινδονησία έχουν καταφέρει να προκαλέσουν παρεμβολές στη λειτουργία δορυφορικών συστημάτων πλοήγησης, ενέργεια που εκ των πραγμάτων μπορεί να επαναληφθεί. Παράλληλα είναι δεδομένο πως δεν υπάρχει ακόμα επαρκής γνώση για το μέγεθος  και το πλήθος των απειλών που διαρκώς μετεξελίσσονται και κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί πως έχουν σχηματοποιηθεί πλήρως, επομένως σαφώς χρειάζεται περισσότερη διερεύνηση στο αντικείμενο. Δεν είναι μάλιστα λίγοι όσοι θεωρούν πως οι δορυφόροι στον μέλλον θα κινδυνεύουν και εξαιτίας του υπερβολικά μεγάλου αριθμού τους, σε συνθήκες ανάλογες με εκείνες των τροχαίων ατυχημάτων.

Όπως προαναφέραμε, οι στρατηγικοί αναλυτές θεωρούν πως το διάστημα αποτελεί έναν νέο γεωπολιτικό χώρο, η σημασία του οποίου παρουσιάζει χαρακτηριστικές αναλογίες και με τους ωκεανούς του 18ου και 19ου αιώνα, όταν βασική προτεραιότητα των αποικιοκρατικών δυνάμεων ήταν ο έλεγχος των ωκεάνιων επικοινωνιών και μεταφόρών. Με παρόμοιο τρόπο στην αρχή του 21ου αιώνα -και προφανώς στο απώτερο μέλλον- βασικός στόχος των μεγάλων δυνάμεων θα είναι ο έλεγχος του διαστήματος, ή έστω του χώρου που περιβάλλει τον πλανήτη μας. Περιττό λοιπόν να σημειωθεί πως το διάστημα ήδη αποτελεί ένα επιπλέον πεδίο πολέμου.

Επικεντρώνοντας στο ζήτημα οι στρατηγικοί αναλυτές εστιάζουν κυρίως στην διακριτική και αθόρυβη διάσταση του πολέμου στο Διάστημα. Αναλυτικότερα συμπεραίνουν πως προσβάλλοντας για παράδειγμα δορυφόρους επιτυγχάνονται καίρια πλήγματα στους αντιπάλους, χωρίς αυτό να γίενι αντοληπτό σε κόμματα, ΜΜΕ και δημοσιογράφους,  δηλαδή στους κλασικούς διαμορφωτές γνώμης. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να επιτευχθούν ευκολότερα οι αντικειμενικοί στόχοι και ο αντίπαλος να υποχωρήσει χωρίς να φαίνεται ηττημένος όπως θα γινόταν με μία πυραυλική επίθεση, μία αεροπορική επιδρομή ή μία ευρύτερη στρατιωτική επιχείρηση στην επιφάνεια του πλανήτη.

Συμπερασματικά, ο διαστημικός πόλεμος με τα τρέχοντα επιστημονικά και τεχνολογικά δεδομένα μπορεί να γίνει γνωστός μόνο σε ολογομελή ανώτατα κλιμάκια, όπου οι δράσεις αναλαμβάνονται στρατηγικά και ορθολογικά σε αντίθεση με τις συνήθεις πολιτικές αποφάσεις που λαμβάνονται κάτω από την πίεση της κοινής γνώμης. Το γεγονός αυτό μπορεί να προκαλέσει δυσάρεσετς εκπλήξεις στις κλασικές μεγάλες δυνάμεις. Οι δημοσιοποιημένες εντεινόμενες προσπάθειες της NASA, της Boeing και της SpaceX, για μόνιμες εγκαταστάσεις σε Σελήνη και Άρη μόνοι ασύνδετες δεν είναι με την εξελισσόμενη προσπάθεια δημιουργίας τετελεσμένων.

Φωτογταφία: το X-37B, από τη Wikimedia Commons