Αόριστα όρια

Ξέρουμε πού και πότε λέμε «στοπ»;
Αόριστα όρια

Πολλές φορές μας είναι πολύ δύσκολο να αντιληφθούμε την έννοια των ορίων. Ίσως γιατί υπάρχει μέσα μας ένα εσωτερικό μπέρδεμα, είτε εξαιτίας παλιότερων αυστηρών περιορισμών  που μας είχαν επιβληθεί -κυρίως ως παιδιά και ως έφηβοι- και τους οποίους προσπαθούμε τώρα να «πετάξουμε» από πάνω μας, είτε γιατί οι κηδεμόνες μας σε εκείνες τις ηλικίες  αδιαφόρησαν για εμάς και μας άφησαν  ανεξέλεγκτους απέναντι σε κάθε είδους ασυδοσία, οπότε τώρα είναι δύσκολο να περιορίσουμε τις παρορμήσεις μας.

Σε κάθε περίπτωση πάντως, ως ενήλικες πια, δυσκολευόμαστε πολύ να διαχειριστούμε τα κοινωνικά αλλά και προσωπικά όρια, γιατί απλά δεν έχουμε μάθει να το κάνουμε σωστά.

Πως όμως αλλάζει αυτό;
Πρώτα αντιλαμβανόμαστε το πρόβλημα και μετά βρίσκουμε την λύση του, δηλαδή αρχίζουμε να αναζητούμε τα όρια, να τα μελετούμε, να τα καταλαβαίνουμε και τελικά να επιλέγουμε συνειδητά τον τρόπο που θα τα διαχειριστούμε.

Πώς ορίζονται τα όρια;
Υπάρχουν κάποια αντικειμενικά και εθιμικά όρια που καθορίζονται από την οργανωμένη κοινωνία, όπως είναι τα όρια ταχύτητας, η ορθή συμπεριφορά σε κάποια μέρη (βλ. θεραπευτήρια, ναοί), τα όρια ηλικίας, η τήρηση μια σειράς αναμονής, ή οι διάφορες απαγορεύσεις σε δημόσιους χώρους (βλ. κάπνισμα) κ.α., τα οποία οφείλουμε να σεβόμαστε για να λειτουργούμε σωστά ως σύνολο.

Υπάρχουν βέβαια και τα υποκειμενικά, τα προσωπικά όρια, που συνήθως καθορίζονται από τις κοινωνικές καταστάσεις στις οποίες συμμετέχουμε π.χ. επαγγελματικές συνεργασίες ή ανθρώπινες σχέσεις (βλ. γάμος), κ.α. Εδώ τώρα ο σεβασμός των ορίων προϋποθέτει την καλή επικοινωνία και την ξεκάθαρη τοποθέτηση τους, στην όποια σχέση έχουμε με τον άλλον.

Ποια είναι η χρησιμότητα των ορίων;
Αυτή είναι μία ερώτηση-παγίδα, ειδικά για όλους όσους πιστεύουν στην προσωπική ελευθερία έκφρασης.
Για εμένα π.χ., που η ελευθερία είναι το σημαντικότερο αγαθό, η έννοια των ορίων μου προκαλεί μεγάλη ταραχή και με δυσκολεύει πολύ. Μπορώ φυσικά να δω με την λογική μου την χρησιμότητα τους ως προστασία για την σωστή λειτουργία της κοινωνίας , αλλά όταν νιώσω ότι οι περιορισμοί αυτοί μπορεί να είναι άδικοι, τότε θυμώνω και λειτουργώ ως έφηβη. 

Πρόσφατα όμως άρχισα πλέον να καταλαβαίνω ότι τα όρια σκοπό έχουν να μας «συμμαζεύουν», να μας «τακτοποιούν».  Ειδικά, τα προσωπικά όρια. Τί σημαίνει αυτό; Ότι δεν έχω το δικαίωμα να λέω πάντα ό,τι σκέφτομαι, γιατί μπορεί να προσβάλλω τα όρια αντοχής του άλλου και να χαλάσω έτσι μία σχέση. Αυτό δεν σημαίνει πάλι ότι δεν θα μιλάω, απλά είναι καλύτερα, να αλληλεπιδρώ, δηλ. να «αφουγκράζομαι» τον άλλον, να τον ακούω και να τον νιώθω, να τον καταλαβαίνω. Και φυσικά το ίδιο να κάνω και με τον εαυτό μου.

Ίσως τελικά μαθαίνοντας τα δικά μας, προσωπικά όρια, να είναι πιο εύκολο μετά να αντιληφθούμε και τα όρια των άλλων, ή ακόμα καλύτερα και την λογική των ορίων ολόκληρης της κοινωνίας.