Αι γενέαι πάσαι

Πόσο μπορεί η ωριμότητα να αλλάξει την άποψή μας για το Πάσχα;
Αι γενέαι πάσαι

Όταν ήμουν μικρότερη, δεκαετίες μικρότερη για την ακρίβεια, αυτή η εποχή του χρόνου με τη συγκεκριμένη γιορτή προ των πυλών, το ορθόδοξο ελλήνων Πάσχα, μου ήταν παντελώς αδιάφορη. Ίσως να έφταιγε και το γεγονός ότι πάντα τα γενέθλιά μου έπεφταν μέσα στη Μεγάλη Εβδομάδα με αποτέλεσμα πάρτυ και λοιπά συμπαραμαρτούντα να μεταφέρονται ένεκα κατηφούς περιρέουσας ατμόσφαιρας σε κάποια άλλη ημερομηνία. Κινητό το γενέθλιο ούτε του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου να ήταν.

Την έβρισκα λίγο έως πολύ ψυχαναγκαστική την όλη διαδικασία και το τελετουργικό της, τη μακρά νηστεία, την καθημερινή επίσκεψη στην εκκλησία της ενορίας ή σε οποιαδήποτε άλλη εκκλησία (όπου άκουγα αλλά δεν καταλάβαινα φυσικά τίποτα από αυτά που άκουγα), την περιφορά του Επιταφίου στην οποία όταν τύχαινε να πηγαίνουμε τσούρμο με την παρέα σκάγαμε στα γέλια και μιλούσαμε ακατάπαυστα αναφέροντας όλα τα κουτσομπολιά γνωστών και αγνώστων με μόνη μας έννοια πού θα πάμε να φάμε και να πιούμε μετά, το Μ. Σάββατο με την Ανάσταση όπου διασκεδάζαμε με τις επίσημες αντίστοιχες τουλάχιστον καλλιστείων εμφανίσεις, και τη μυρωδιά καμένου μαλλιού να πλανάται στον αέρα -ας όψονται οι απρόσεκτοι και τα μικρά τρομερά παιδάκια- και φυσικά την απαραίτητη και εν πολλοίς αναμενόμενη μετέπειτα νυχτερινή έξοδο.

Περιττό να αναφέρω ότι δε μπορούσα να καταλάβω τη διάχυτη μελαγχολία κάποιων μεγαλύτερων τις συγκεκριμένες ημέρες. Μελαγχολία που φυσιολογικά και αναμενόμενα αποδιδόταν στο ότι σ’ αυτή τη γιορτή της χαρμολύπης όλοι αναπολούσαν οικείους τους στην αντίπερα όχθη. Το μόνο που έσπαγε για μένα κάπως τη βαρεμάρα αυτής της γιορτής συγκριτικά με τα απίθανα Χριστούγεννα και την ακόμα πιο glamorous Πρωτοχρονιά, ήταν η εθιμοτυπική επίσκεψη της «νουνάς», το βάψιμο των κόκκινων αυγών, και η υπερκατανάλωση σοκολατένιων κουνελιών και αυγών μέχρι τελικής πτώσεως.

Τότε, σε εκείνα τα χρόνια της απόλυτης προσωπικής μου άγνοιας για το «τί εστί βερίκοκο» (όπου βερίκοκο ισοδυναμεί με τις ωραιότατες ανατροπές της ζωής, που συμβαίνουν σε άλλους νωρίτερα και σε άλλους αργότερα, ή απλά με την ωριμότητα που πάει πακέτο με το πέρασμα των χρόνων) διάγοντας βίο προστατευμένο και ανέφελο στο οικογενειακό θρήσκο αλλά όχι θρησκόληπτο καταφύγιο, το Πάσχα εν ολίγοις δε μου «έλεγε» τίποτα.

Τώρα, χρόνια μετά, τα πράγματα έχουν έρθει τούμπα και έχουν αποκτήσει ένα άλλο ειδικό βάρος. Η νηστεία γίνεται αβίαστα γιατί θέλω και όχι γιατί πρέπει, και την εκλαμβάνω ως ένδειξη ελάχιστου σεβασμού στο Θείο (που στην ουσία του είναι εξ ολοκλήρου ανθρώπινο) δράμα. Στην εκκλησία εξακολουθώ να μην καταλαβαίνω όλα όσα ακούω αλλά όταν προσπαθείς να ακούσεις με την ψυχή αισθάνεσαι ότι συμμετέχεις και γίνεσαι κοινωνός μιας διαδικασίας. Προσπαθώ να μην εκνευρίζομαι από την απίστευτη φασαρία που επικρατεί ενίοτε, λόγω φυσικά και του συνωστισμού, αλλά κυρίως λόγω της έλλειψης παιδείας που χαρακτηρίζει αρκετούς συνανθρώπους μας ακόμα και στην άσκηση των θρησκευτικών τους καθηκόντων.

Στην περιφορά του Επιταφίου -που επί της ουσίας είναι η ακολουθία μιας κηδείας- προτιμώ να πηγαίνω σε μικρές εκκλησίες για ευνόητους λόγους και στην Ανάσταση, ντρέπομαι που το ομολογώ, πάντα κλαίω, με αποτέλεσμα να γίνομαι ο περίγελως των παιδιών μου που βρίσκονται ακόμα σε αφασιακό επίπεδο ενσυναίσθησης όπως αντίστοιχα ήμουν κι εγώ κάποτε. Τώρα πλέον, προσπαθώ να τηρώ όσο μπορώ τα έθιμα αυτής της γιορτής σε πρακτικό επίπεδο αλλά και σε πνευματικό, που είναι και το πιο σημαντικό. Τη θεωρώ μια πολύ καλή ευκαιρία στοχασμού, μια εσωτερική διεργασία συμφιλίωσης με όλα τα ανθρώπινα που είναι καθ’ ολοκληρίαν πεπερασμένα.

Αι γενέαι πάσαι.Τρεις τόσο απλές λέξεις σ’ αυτόν τον απίστευτα συγκινητικό ποιητικό ύμνο με τόσο συμπυκνωμένο νόημα. Οι προηγούμενες γενιές, οι επόμενες γενιές, κι εγώ στη μέση να γεφυρώνω το χάσμα όπως μπορώ με αναμνήσεις σε προσωπικό και με ιστορία σε συλλογικό επίπεδο, που αισθάνομαι ότι έχω χρέος να μεταδώσω στους επόμενους.

Το Πάσχα αναμφισβήτητα έχει πλέον πάρει τα σκήπτρα ένεκα σημειολογίας. Συμβολίζει την αέναη εναλλαγή τέλους και αρχής, την ελπίδα μέσα στην απόλυτη απελπισία, την ύπαρξη σκοπού μέσα στην ματαιότητα.

Προσδοκώμεν……

 

Φωτογραφία: Ανάσταση στον Αγιο Νικόλαο τον Ορφανό